Bối cảnh thị trường app giao đồ ăn tại Việt Nam
Thời kỳ các ứng dụng vung tiền trợ giá ồ ạt để giành giật người dùng bằng mọi giá đã khép lại, nhường chỗ cho giai đoạn cạnh tranh bền vững dựa trên chất lượng dịch vụ, thời gian giao hàng và trải nghiệm của đối tác nhà hàng. Để xây dựng chiến lược kinh doanh online chuẩn xác, chủ quán cần nắm vững cục diện thị trường hiện tại.
Cục diện cạnh tranh giữa 3 nền tảng trụ cột
Hiện nay, thị trường giao đồ ăn trực tuyến tại Việt Nam được chi phối bởi 3 thương hiệu lớn, mỗi nền tảng đại diện cho một phân khúc khách hàng và thế mạnh vận hành riêng biệt:
- GrabFood: Là nền tảng dẫn đầu về thị phần doanh thu ở phân khúc khách hàng văn phòng, người đi làm và các gia đình có mức thu nhập ổn định. Lợi thế cạnh tranh lớn nhất của GrabFood là mạng lưới đối tác tài xế cực kỳ đông đảo, ứng dụng vận hành mượt mà và tỷ lệ giao đơn thành công luôn ở mức cao.
- ShopeeFood: Thừa hưởng tệp người dùng khổng lồ từ sàn thương mại điện tử Shopee và mạng lưới thanh toán ShopeePay. Nền tảng này có ưu thế vượt trội ở các ngành hàng thức ăn nhanh, trà sữa, cafe và đồ ăn vặt nhờ lượng mã giảm giá đa dạng thu hút giới trẻ, học sinh sinh viên.
- beFood: Nền tảng thuần Việt thuộc hệ sinh thái ứng dụng be đang có tốc độ bứt phá mạnh mẽ tại các thành phố lớn. beFood thu hút nhiều chủ quán F&B nhờ chính sách chiết khấu ban đầu linh hoạt, phí kích hoạt mềm và sự kết hợp chặt chẽ với các giải pháp thanh toán số.
Lưu ý về những ứng dụng đã dừng hoạt động tại thị trường
Nhiều chủ quán mới bắt đầu kinh doanh vẫn tìm kiếm thông tin về một số ứng dụng giao đồ ăn từng quen thuộc trên thị trường. Việc nắm rõ các thương hiệu đã dừng hoạt động sẽ giúp bạn tránh bị các đối tượng lừa đảo lợi dụng giả danh thu phí mở quán:
- Baemin: Ứng dụng giao thức ăn với biểu tượng mèo Mập đến từ Hàn Quốc đã chính thức đóng cửa và dừng toàn bộ hoạt động tại thị trường Việt Nam từ ngày 08/12/2023.
- Gojek (GoFood): Sau nhiều năm cạnh tranh thị phần, tập đoàn GoTo đã chính thức tuyên bố rút toàn bộ dịch vụ Gojek (bao gồm dịch vụ đặt đồ ăn GoFood) khỏi Việt Nam từ ngày 16/09/2024.
- Now: Ứng dụng đặt món DeliveryNow đời đầu đã hoàn tất việc đổi tên và sáp nhập toàn diện vào hệ sinh thái ShopeeFood từ tháng 08/2021.
Bảng so sánh các app giao đồ ăn cho quán ăn và nhà hàng
Mỗi nền tảng giao hàng áp dụng một chính sách hợp tác, biểu phí hoa hồng và điều kiện kỹ thuật khác nhau. Bảng số liệu dưới đây tổng hợp các tiêu chí cốt lõi nhất giúp chủ quán so sánh trực quan trước khi ký hợp đồng mở gian hàng:
| Tiêu chí so sánh | GrabFood | ShopeeFood | beFood |
|---|---|---|---|
| Mức chiết khấu hoa hồng | 25% - 30% trên tổng giá trị món ăn từng đơn | 20% - 25% trên tổng giá trị món ăn từng đơn | 18% - 25% tùy khu vực và quy mô quán |
| Phí kích hoạt gian hàng ban đầu | Khoảng 1.000.000đ - 1.200.000đ (tùy gói dịch vụ và thiết bị) | Thường miễn phí hoặc thu phí theo gói hỗ trợ hình ảnh | Thường miễn phí kích hoạt gian hàng đối tác mới |
| Tệp khách hàng chủ đạo | Dân văn phòng, gia đình, người có thu nhập khá và ổn định | Học sinh, sinh viên, giới trẻ, tệp khách hàng chuộng mã giảm giá | Dân công sở đô thị, người dùng hệ sinh thái di chuyển của be |
| Giá trị trung bình mỗi đơn (AOV) | Cao (từ 70.000đ đến 200.000đ/đơn) | Trung bình (từ 40.000đ đến 120.000đ/đơn) | Trung bình khá (từ 50.000đ đến 150.000đ/đơn) |
| Mật độ và tốc độ nhận đơn của tài xế | Rất dày đặc, tốc độ có tài xế nhận đơn cực nhanh ở mọi khung giờ | Đông đảo, tập trung cao điểm vào khung giờ trưa và tối | Phủ tốt ở các quận nội thành Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng |
| Thời gian xét duyệt hồ sơ mở quán | Từ 3 đến 5 ngày làm việc nếu đủ giấy tờ | Từ 5 đến 7 ngày làm việc | Từ 3 đến 5 ngày làm việc |
| Ứng dụng quản lý gian hàng của quán | GrabMerchant (ổn định, chi tiết số liệu, nhiều công cụ marketing) | Shopee Partner (thao tác trực quan, dễ quản lý thực đơn) | be Partner (giao diện tinh gọn, phản hồi nhanh) |
Đánh giá chi tiết ưu và nhược điểm của từng app giao đồ ăn
Để lựa chọn đúng nền tảng mang lại doanh thu bền vững, chủ quán cần nắm bắt chi tiết từng mặt mạnh và mặt hạn chế của mỗi ứng dụng khi đi vào vận hành thực tế.
GrabFood - Lựa chọn hàng đầu cho đơn hàng văn phòng và gia đình
GrabFood hiện vẫn là ứng dụng mang lại doanh thu ổn định bậc nhất cho các nhà hàng, quán cơm văn phòng, bún phở và các món ăn phục vụ bữa chính nhờ tệp khách hàng chất lượng cao:
- Khách hàng ít nhạy cảm về giá: Tệp người dùng Grab thường là dân công sở, người có thu nhập ổn định. Họ sẵn sàng chi trả mức giá xứng đáng cho các món ăn chất lượng, sạch sẽ và đóng gói cẩn thận. Do đó, các món ăn có giá bán từ 50.000đ đến hơn 100.000đ vẫn duy trì tỷ lệ chuyển đổi rất tốt khi bán hàng trên GrabFood.
- Tỷ lệ hủy đơn do thiếu tài xế cực thấp: Với mạng lưới shipper bao phủ dày đặc, GrabFood gần như giải quyết triệt để nỗi lo đơn làm xong nhưng không có tài xế đến lấy. Ngay cả vào những ngày mưa lớn hay giờ cao điểm trưa, tốc độ tài xế nhận đơn trên hệ thống vẫn duy trì rất tốt.
- Công cụ quản lý GrabMerchant chuyên nghiệp: Ứng dụng cung cấp các báo cáo chuyên sâu về khung giờ bán chạy, món ăn được yêu thích nhất, tỷ lệ khách quay lại và cho phép quán tự tạo các chương trình khuyến mại linh hoạt.
- Nhược điểm cần lưu ý: Mức chiết khấu từ 25% đến 30% là gánh nặng lớn đối với các quán ăn bình dân có biên lợi nhuận mỏng. Ngoài ra, chi phí kích hoạt gian hàng ban đầu và mức độ cạnh tranh gay gắt giữa các thương hiệu lớn đòi hỏi quán mới phải đầu tư nhiều công sức tối ưu hình ảnh.
ShopeeFood - Nền tảng dẫn đầu về lượng đơn thức ăn nhanh và trà sữa
Nhờ thừa hưởng lượng truy cập khổng lồ từ ứng dụng Shopee, việc bán hàng trên ShopeeFood là bệ phóng hoàn hảo cho các quán trà sữa, cafe take-away, gà rán và đồ ăn vặt:
- Sản lượng đơn hàng khổng lồ: ShopeeFood sở hữu lượng khách hàng trẻ đặt món với tần suất rất cao, từ 3 đến 5 lần mỗi tuần. Nếu quán của bạn nằm trong khu vực tập trung nhiều trường đại học, ký túc xá hoặc tòa nhà văn phòng trẻ, lượng đơn mỗi ngày có thể tăng vọt nhanh chóng.
- Đòn bẩy từ các chiến dịch sale lớn: Các sự kiện ngày đôi hàng tháng, ngày hội ẩm thực giữa tháng và các khung giờ flash sale của ShopeeFood tạo ra sức mua cực kỳ bùng nổ, giúp quán đẩy mạnh độ phủ thương hiệu và giải phóng hàng tồn kho hiệu quả.
- Nhược điểm cần lưu ý: Khách hàng của ShopeeFood rất nhạy cảm về giá và thường so sánh các mã giảm giá giữa các quán. Để duy trì vị trí hiển thị tốt trên trang chủ, quán thường phải trích ngân sách tham gia các gói voucher đồng tài trợ cùng sàn, nếu không tính toán kỹ sẽ rất dễ bị lỗ chi phí quảng cáo.
beFood - Ứng dụng tiềm năng với chính sách chiết khấu linh hoạt
Là mảnh ghép quan trọng trong siêu ứng dụng be, beFood đang từng bước mở rộng thị phần với những chính sách hỗ trợ đối tác rất thực tế:
- Mức chiết khấu khởi điểm cạnh tranh: beFood thường đưa ra mức hoa hồng ưu đãi hơn so với hai đối thủ lớn, đồng thời miễn phí kích hoạt gian hàng ban đầu. Đây là lựa chọn rất tốt cho các quán ăn mới mở muốn kiểm tra sức mua thị trường mà không phải chịu áp lực chi phí cố định.
- Độ cạnh tranh nội sàn còn thấp: Do số lượng gian hàng chưa bị quá tải, quán ăn của bạn sẽ có nhiều cơ hội xuất hiện ở mục gợi ý quán ngon gần bạn hoặc các bộ sưu tập nổi bật trên ứng dụng mà không cần tốn quá nhiều tiền chạy quảng cáo đấu thầu từ khóa.
- Nhược điểm cần lưu ý: Phạm vi hoạt động hiệu quả của beFood hiện tập trung chính tại các quận nội thành Hà Nội, TP.HCM và một số thành phố du lịch lớn. Ở khu vực vùng ven hoặc các khung giờ đêm muộn, mật độ tài xế của beFood chưa thể đồng đều như Grab.
Điều kiện và thủ tục đăng ký mở quán trên app giao đồ ăn
Quy trình thẩm định gian hàng của các ứng dụng hiện nay được thực hiện hoàn toàn trực tuyến. Để hồ sơ được duyệt ngay trong vòng 3 đến 5 ngày mà không bị trả về bổ sung nhiều lần, chủ quán cần chuẩn bị đầy đủ bộ hồ sơ theo hướng dẫn dưới đây.
Hồ sơ pháp lý bắt buộc đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp
Các nền tảng giao đồ ăn bắt buộc phải tuân thủ quy định quản lý của Nhà nước về thương mại điện tử và an toàn thực phẩm, do đó quán cần chuẩn bị các giấy tờ sau:
- Giấy tờ đăng ký kinh doanh: Bản chụp rõ nét Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh (đối với mô hình quán ăn gia đình, hộ cá thể) hoặc Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (đối với công ty).
- Giấy tờ an toàn thực phẩm: Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện An toàn thực phẩm còn thời hạn hiệu lực, hoặc các giấy tờ có giá trị tương đương (như bản cam kết an toàn thực phẩm theo quy định địa phương đối với cơ sở quy mô nhỏ).
- Giấy tờ tùy thân: Căn cước công dân (CCCD) gắn chip hai mặt của chủ hộ kinh doanh hoặc người đại diện pháp luật của doanh nghiệp.
- Thông tin tài khoản ngân hàng: Số tài khoản ngân hàng chính chủ mang tên người đại diện pháp luật để hệ thống thực hiện đối soát và thanh toán tiền bán hàng định kỳ.
Yêu cầu chuẩn bị thông tin thực đơn và hình ảnh cửa hàng
Chất lượng hình ảnh và thực đơn không chỉ giúp hồ sơ được duyệt nhanh mà còn tác động trực tiếp đến quyết định đặt món của thực khách:
- Menu món ăn chuẩn xác: Bảng danh sách món ăn kèm đơn giá chi tiết, phân chia theo từng danh mục rõ ràng (món chính, món ăn kèm, nước uống, topping). Mô tả ngắn gọn nguyên liệu để khách hàng dễ lựa chọn.
- Ảnh chụp món ăn đạt chuẩn: Kích thước ảnh tối thiểu 500x500 pixel, chụp dưới ánh sáng tự nhiên rõ nét, trình bày món ăn đẹp mắt và tuyệt đối không chèn số điện thoại cá nhân, đường link website bên ngoài hoặc logo bản quyền.
- Ảnh chụp mặt tiền quán: Chụp rõ nét biển hiệu cửa hàng thể hiện đúng tên quán và địa chỉ hoạt động trùng khớp với địa chỉ đăng ký trên hệ thống, cùng một bức ảnh chụp khu vực quầy chế biến sạch sẽ.
Chiến lược kinh doanh trên app giúp quán không bị lỗ vì chiết khấu
Nhiều chủ quán F&B rơi vào cái bẫy bán hàng theo cảm tính: thấy đơn hàng đổ về liên tục thì nghĩ là quán đang ăn nên làm ra, nhưng đến kỳ đối soát kế toán qua phần mềm quản lý quán ăn, sau khi trừ chiết khấu sàn, phí bao bì và tiền khuyến mại thì lợi nhuận thực tế gần như bằng không. Để kinh doanh có lãi bền vững, bạn cần nắm vững bài toán tài chính dưới đây.
Công thức định giá món ăn trên app để bù đắp chiết khấu sàn
Giá niêm yết của món ăn trên ứng dụng bắt buộc phải cao hơn giá bán tại quán để bù đắp chiết khấu và chi phí đóng gói chuyên dụng. Hãy xem xét ví dụ cụ thể về một suất cơm sườn:
- Giá bán tại quán: 40.000đ. Trong đó chi phí nguyên liệu (Food Cost) là 16.000đ (40%), lợi nhuận gộp tại bàn là 24.000đ.
- Chi phí phát sinh khi bán mang đi: Hộp xốp/hộp bã mía chịu nhiệt, màng bọc chống tràn, túi nilong, muỗng đũa và nước mắm ớt đóng gói sẵn tốn khoảng 3.500đ/phần.
- Mức chiết khấu của sàn: Giả sử là 25% giá niêm yết trên app.
- Bài toán định giá: Nếu giữ nguyên giá 40.000đ trên app, sàn thu 25% (10.000đ), trừ thêm chi phí bao bì 3.500đ và giá vốn 16.000đ, quán chỉ còn thu về 10.500đ (giảm hơn một nửa lợi nhuận so với bán tại bàn). Do đó, quán cần điều chỉnh giá bán trên app lên mức 50.000đ. Khi đó: Sàn thu 25% (12.500đ), trừ bao bì 3.500đ và giá vốn 16.000đ, quán vẫn thu về 18.000đ lợi nhuận gộp an toàn.
Bên cạnh việc cân đối giá bán, các quán có lượng đơn hàng đều đặn từ 30 đến 50 đơn/ngày hoàn toàn có thể chủ động liên hệ với đại diện kinh doanh của sàn để thương lượng hạ tỷ lệ hoa hồng.
Cân đối giữa chi phí khuyến mãi của sàn và ngân sách của quán
Khuyến mại là con dao hai lưỡi. Nếu lạm dụng giảm giá trên toàn bộ thực đơn, quán sẽ tự triệt tiêu biên lợi nhuận của chính mình:
- Chiến lược món chim mồi: Chỉ chọn ra 1 hoặc 2 món có chi phí nguyên liệu thấp nhưng sức hút cao (ví dụ: khoai tây lắc phô mai, trà chanh giã tay, xúc xích nướng) để áp dụng mã giảm giá 30% - 40% nhằm thu hút lượt click và kéo quán lên top tìm kiếm.
- Bán theo combo bù trừ lợi nhuận: Ghép món ăn chính kèm đồ uống hoặc món tráng miệng. Đồ uống luôn có tỷ suất lợi nhuận gộp lên tới 65% - 70%, khoản lãi lớn từ ly nước sẽ bù đắp toàn bộ phần chiết khấu sàn của đĩa thức ăn.
- Kiểm soát ngân sách tài trợ voucher: Tuyệt đối không bật chế độ tự động tham gia mọi chiến dịch giảm giá của app. Hãy đặt giới hạn ngân sách tối đa cho từng chương trình khuyến mại (ví dụ: tối đa 50 đơn giảm giá/ngày) để tránh tình trạng đơn nổ quá nhiều nhưng tiền thu về không đủ bù chi phí.
Kinh nghiệm tổ chức vận hành và xử lý đơn hàng đa app tại quán
Khi mở cùng lúc từ 2 đến 3 app giao hàng, các quán ăn thường rơi vào cảnh rối loạn vào khung giờ cao điểm trưa (11h30 - 13h00) và tối (18h00 - 19h30). Nếu quy trình vận hành không được chuẩn hóa, quán sẽ rất dễ bị khách hàng đánh giá xấu và bị tài xế phàn nàn vì chờ đợi quá lâu.
Bố trí khu vực tiếp nhận tài xế và phân loại đơn hàng
Không gian nhận hàng lộn xộn sẽ trực tiếp phá vỡ không khí ăn uống của những khách hàng đang ngồi dùng bữa tại quán:
- Tạo quầy nhận đơn mang đi riêng: Thiết lập một bàn nhận đồ ăn hoặc quầy giao hàng riêng biệt đặt ngay gần cửa ra vào, có bảng chỉ dẫn rõ ràng cho shipper đứng chờ. Tránh để tài xế chen lấn vào khu vực quầy thu ngân hoặc đứng chắn lối đi của khách ăn tại bàn.
- Quy tắc dán tem mã đơn hàng: Mỗi đơn hàng sau khi làm xong phải được bấm kẹp hóa đơn hoặc dùng bút dạ ghi rõ mã số đơn (ví dụ: GF-102, SP-504) dán bên ngoài túi. Khi tài xế đến, nhân viên chỉ cần đối chiếu đúng mã số trên màn hình điện thoại của tài xế là giao hàng ngay, triệt tiêu 100% rủi ro giao nhầm món giữa các sàn.
Quy trình điều phối bếp và kiểm soát thời gian làm món
Thời gian làm món chậm trễ là lý do phổ biến nhất khiến tài xế hủy đơn và bỏ đi, dẫn đến việc món ăn bị nguội lạnh trước khi đến tay thực khách:
- Sơ chế và chuẩn bị sẵn định lượng: Trước các khung giờ cao điểm, khu vực bếp cần hoàn tất việc sơ chế rau củ, định lượng sẵn các phần thịt, nước sốt vào từng khay riêng. Khi có đơn nổ, đầu bếp chỉ mất từ 3 đến 5 phút để chế biến nhiệt và đóng gói.
- Phân công nhân sự chuyên trách đóng gói: Vào giờ cao điểm, cử riêng một nhân sự chỉ làm nhiệm vụ kiểm tra màn hình máy nhận đơn, dán tem nhãn, kiểm đếm đủ muỗng đũa, nước chấm và buộc kín túi giao cho shipper.
- Sử dụng tính năng tạm ngưng nhận đơn thông minh: Khi quán quá đông khách tại bàn và bếp bắt đầu có dấu hiệu quá tải, đừng ngần ngại bật tính năng Kéo dài thời gian chuẩn bị món (thêm 10 - 15 phút) hoặc Tạm đóng cửa hàng 20 phút trên ứng dụng đối tác. Việc này giúp bếp giải tỏa áp lực và bảo vệ điểm đánh giá sao của quán tốt hơn nhiều so với việc cố nhận đơn rồi để tài xế phải đợi 30 phút.
Kinh nghiệm xử lý các sự cố thường gặp khi bán đồ ăn qua app
Trong quá trình bán hàng online, bạn chắc chắn sẽ gặp phải các sự cố phát sinh. Việc xử lý khéo léo và bình tĩnh sẽ giúp quán giữ được uy tín:
- Trường hợp hết nguyên liệu đột xuất: Khi hết một món ăn nào đó, hãy truy cập ngay vào ứng dụng quản lý gian hàng để bật trạng thái Tạm hết hàng cho món đó. Nếu khách đã đặt món nhưng quán vừa hết, nhân viên cần bấm gọi điện ngay cho khách hàng qua ứng dụng để xin lỗi chân thành và đề xuất đổi sang một món khác có giá trị tương đương hoặc kèm thêm món quà nhỏ (như ly trà tắc, phần bánh flan).
- Trường hợp đồ ăn bị đổ vỡ hoặc hư hỏng trong quá trình vận chuyển: Khi khách hàng gửi khiếu nại món ăn bị nghiêng đổ, đừng vội đổ lỗi cho tài xế hay tranh cãi với khách. Hãy phản hồi với thái độ cầu thị, hướng dẫn khách bấm khiếu nại lên tổng đài của app để được hoàn tiền bảo hiểm chuyến đi, đồng thời gửi tặng khách một mã giảm giá riêng cho đơn hàng kế tiếp.
- Trường hợp tài xế không đến lấy hàng sau khi đã bấm chuẩn bị xong: Nếu sau 15 phút từ lúc món ăn hoàn thành mà hệ thống vẫn chưa điều phối được tài xế, hãy chủ động liên hệ tổng đài hỗ trợ của nền tảng để yêu cầu tìm tài xế thay thế, tránh để đồ ăn bị nguội làm giảm chất lượng món.
Kinh doanh trên các ứng dụng giao đồ ăn không đơn thuần là việc đăng món ăn lên mạng rồi chờ tiền chảy về tài khoản. Đây là một kênh phân phối hoàn chỉnh đòi hỏi sự chuyên nghiệp từ khâu chuẩn bị pháp lý, tính toán biên lợi nhuận, thiết kế bao bì đến quy trình phối hợp nhịp nhàng với đội ngũ shipper. Lời khuyên tốt nhất dành cho các chủ quán mới là hãy bắt đầu đăng ký cùng lúc cả GrabFood, ShopeeFood và beFood trong giai đoạn đầu để kiểm tra thị hiếu khách hàng tại khu vực của mình. Sau từ 2 đến 3 tháng vận hành, dựa trên số liệu doanh thu và tỷ lệ lợi nhuận ròng thực tế, bạn sẽ dễ dàng quyết định nên dồn nguồn lực tối ưu cho sàn nào để đạt hiệu quả sinh lời cao nhất.